Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, ka tronditur sërish diplomacinë ndërkombëtare me deklaratat e tij të fundit lidhur me ishullin e pasur arktik, Grenlandën. Gjatë një takimi me drejtuesit e kompanive më të mëdha amerikane të naftës, Trump pohoi se SHBA-të janë të gatshme të marrin nën kontroll ishullin, pavarësisht qëndrimit të Danimarkës.
Deklarata e tij, “në mënyrë të lehtë ose të vështirë”, është interpretuar si një kërcënim i hapur, ndonëse ai shtoi se do të preferonte një zgjidhje paqësore përmes marrëveshjes.
Pozicioni i SHBA: Interes strategjik dhe energjetik
Interesi i Trump për Grenlandën nuk është i ri, por gjuha e përdorur këtë herë shënon një përshkallëzim të paparë. Gjatë bisedës me manjatët e naftës, u bë e qartë se sytë e Uashingtonit janë te:
-
Burimet natyrore: Rezervat e pashfrytëzuara të naftës dhe mineraleve të rralla.
-
Pozicioni gjeostrategjik: Kontrolli i Arktikut përballë ndikimit në rritje të Rusisë dhe Kinës.
-
Siguria Kombëtare: Zgjerimi i pranisë ushtarake amerikane në veri.
“Nuk po flasim për para, por për negocim”
I pyetur nga gazetarët nëse SHBA ka bërë një ofertë konkrete financiare drejt Danimarkës (nën administrimin e së cilës ndodhet Grenlanda), Trump u tregua i rezervuar por i hapur:
“Nuk po flasim për para tani, por kjo është diçka për të cilën mund të bisedohet,” deklaroi ai, duke lënë të kuptohet se opsioni i blerjes mbetet në tryezë.
Ky qëndrim vjen pas refuzimeve kategorike të viteve të kaluara nga qeveria daneze dhe autoritetet vendase të Grenlandës, të cilat e kanë cilësuar ishullin si “të pashitshëm”.
Reagimi ndërkombëtar dhe tensionet diplomatike
Deklarata se SHBA mund të përdorë edhe “mënyrën e vështirë” ka ngritur alarmin në Kopenhagë dhe Bruksel. Analistët thonë se kjo retorikë mund të dëmtojë marrëdhëniet brenda NATO-s dhe të krijojë një krizë të re diplomatike mes aleatëve transatlantikë.
Nuk dihet ende nëse ky është një presion për të nisur bisedimet për koncesione minerare apo një plan i mirëfilltë për ndryshim të sovranitetit të ishullit më të madh në botë.
