Më 23 mars 1989, Kosova përjetoi një nga goditjet më të rënda politike dhe kushtetuese. Nën rrethimin e hekurt të tankeve serbe, Kuvendi i Kosovës u detyrua të votonte ndryshimet që i hoqën vendit autonominë e fituar me Kushtetutën e vitit 1974.
Rrethimi i Kuvendit dhe Votimi nën Presion
Më shumë se tri dekada më parë, Beogradi zyrtar instaloi një gjendje shtetrrethimi në Prishtinë. Godina e Parlamentit ishte e rrethuar nga ushtria dhe mjetet e rënda luftarake. Në këtë atmosferë terrori, Serbia dhunshëm ia mori Kosovës subjektivitetin e saj brenda ish-Federatës Jugosllave, duke e shndërruar në pjesë të Serbisë.
Nga 190 delegatë të pranishëm, historia mban mend 10 delegatët trima të cilët, edhe pse nën tytat e armëve, votuan KUNDËR suprimimit, duke u bërë zëri i fundit mbrojtës i pozitës kushtetuese të Kosovës në atë sistem.
Rezistenca: Nga minatorët te dëshmorët e parë të Republikës
Rrugëtimi drejt kësaj date të zezë ishte përgjakur me rezistencë popullore:
-
Grevat e Minatorëve: Në shkurt të vitit 1989, minatorët e gjigantit “Trepça” u ngujuan në zgafella, duke u bërë mburoja e parë e Kushtetutës.
-
Demonstratat e Përgjakshme: Kundërshtimi popullor u shtyp me dhunë brutale. Gjatë protestave për Republikën e Kosovës, ranë rreth 30 dëshmorë, ndërsa qindra të tjerë u plagosën, u arrestuan dhe u dënuan me burgime të rënda.
Origjina e krizës: Ngritja e Millosheviqit
Gjithçka kishte nisur dy vite më parë, në vitin 1987, nga Fushë Kosova. Ajo lëvizje antishqiptare shërbeu si trampolinë për ardhjen në pushtet të Sllobodan Millosheviqit, i njohur më vonë si “Kasapi i Ballkanit”, i cili nisi rrugën e shkatërrimit të Jugosllavisë përmes shtypjes së shqiptarëve.
