UASHINGTON – Një përplasje e fortë institucionale ka shpërthyer në SHBA, pasi Senati amerikan ka lëshuar një paralajmërim të prerë ndaj Presidentit Donald Trump: Kongresi nuk do të lejojë tërheqjen e Uashingtonit nga NATO-ja.
Reagimi vjen vetëm një ditë pasi Presidenti Trump, në një intervistë për Reuters dhe Telegraph, e cilësoi NATO-n si një “tigër prej letre” dhe konfirmoi se po shqyrton largimin nga aleanca. Shkak për këtë krizë është bërë mungesa e mbështetjes së plotë të aleatëve evropianë për operacionet ushtarake amerikane në Iran.
Ligji që “lidh duart” e Presidentit
Bashkëkryesuesit e Grupit Vëzhgues të NATO-s në Senat, demokratja Jeanne Shaheen dhe republikani Thom Tillis, rikujtuan se një vendim i tillë nuk mund të merret në mënyrë të njëanshme.
“Le të jemi të qartë: Kongresi nuk do të lejojë tërheqjen. Një ligj dypartiak parandalon çdo president që të ndërmarrë një hap të tillë pa autorizimin e Kongresit. Ne jemi më të fortë kur qëndrojmë së bashku me aleatët,” thuhet në deklaratën e tyre të përbashkët.
Pse po kërcënon Trump me largim?
Marrëdhëniet janë tensionuar pas nisjes së sulmeve ajrore të SHBA-së dhe Izraelit ndaj Iranit më 28 shkurt. Presidenti Trump dhe zyrtarë të tjerë kanë vënë në pikëpyetje vlerën e NATO-s, pasi vende si Spanja dhe Italia raportohet se kanë refuzuar përdorimin e bazave të tyre ajrore për operacionet në Iran.
Pikat kryesore të debatit:
-
Përplasja për Iranin: Trump kërkon liri të plotë në përdorimin e bazave në Evropë për të mbrojtur interesat amerikane.
-
Kushtetueshmëria: Për t’u tërhequr zyrtarisht nga NATO, nevojitet mbështetja e dy të tretave të Senatit, gjë që aktualisht duket e pamundur.
-
Solidariteti historik: Senatorët rikujtuan se NATO ishte e para që ndihmoi SHBA-në pas 11 shtatorit dhe se mijëra ushtarë aleatë sakrifikuan jetën në Afganistan krah trupave amerikane.
Edhe liderë të tjerë si Mitch McConnell dhe Chris Coons kanë riafirmuar mbështetjen e tyre, duke e cilësuar NATO-n si “aleancën më të suksesshme ushtarake në histori”. Megjithatë, retorika e ashpër e Shtëpisë së Bardhë ka krijuar një pasiguri të paprecedentë në radhët e aleatëve perëndimorë.
