Nën hijen e tensioneve të larta me Iranin, Uashingtoni po jetëson një nga kthesat më radikale në politikën e tij të jashtme përgjatë dekadave të fundit. Administrata e Presidentit Donald Trump ka zyrtarizuar tërheqjen e Shteteve të Bashkuara nga 66 organizata dhe agjenci ndërkombëtare — duke përfshirë 31 mekanizma të lidhur me Kombet e Bashkuara dhe 35 trupa jashtë këtij sistemi. Ky vendim, i cili pason largimin nga Organizata Botërore e Shëndetësisë që në ditën e parë të mandatit të tij të dytë, konfirmon rritjen sistematike të skeptiçizmit të Uashingtonit ndaj bashkëpunimit global. Shtëpia e Bardhë e ka arsyetuar këtë hap duke deklaruar se këto institucione veprojnë kundër interesave kombëtare, sigurisë dhe sovranitetit të SHBA-së, veçanërisht në sferat e klimës, të drejtave të njeriut dhe barazisë gjinore.
Ky ndryshim strategjik ka nxitur reagime të ashpra në arenën ndërkombëtare, ku Kina po nxiton të pozicionohet si avokatja e re e multilateralizmit global. Drejtoresha e Departamentit të Informacionit në Ministrinë e Jashtme të Kinës, Mao Ning, kritikoi ashpër qasjen “Amerika e Para”, duke paralajmëruar se pa një sistem efikas shumëpalësh, rendi botëror rrezikon të kthehet në një “ligj të xhunglës” ku sundon forca dhe jo e drejta. Nga ana tjetër, Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së, António Guterres, tërhoqi vërejtjen për një “kolaps financiar” të mundshëm të organizatës si pasojë e mungesës së kontributeve amerikane, ndërsa komuniteti shkencor dhe shoqëria civile ndajnë shqetësimin se ky vakum do të paralizojë luftën globale kundër ndryshimeve klimatike dhe mbrojtjen e të drejtave të njeriut.
Sipas ekspertëve të instituteve prestigjioze si Brookings Institution dhe CSIS, strategjia e Trumpit nuk synon thjesht reformimin, por zëvendësimin e plotë të rendit ndërkombëtar të ndërtuar pas Luftës së Dytë Botërore. Synimi është kalimi drejt një modeli të ri gjeopolitik, ku SHBA-ja nuk kufizohet nga traktatet shumëpalëshe, por e ushtron fuqinë e saj ekonomike dhe ushtarake përmes marrëdhënieve dypalëshe (bilaterale) dhe forumeve ad hoc. Kjo situatë po i vendos aleatët tradicionalë perëndimorë përpara një udhëkryqi të rëndësishëm strategjik, duke i detyruar të rishikojnë shkallën e varësisë nga Uashingtoni dhe të rrisin kapacitetet e tyre autonome brenda Bashkimit Evropian dhe NATO-s.
Në mes të kritikave të ashpra nga organizatat si Human Rights Watch dhe Amnesty International, të cilat e cilësojnë këtë lëvizje si një goditje të rëndë për sundimin e ligjit në nivel global, Presidenti Donald Trump ka mbrojtur me vendosmëri qëndrimin e tij. Ai deklaroi se ky vendim u jep fund shpenzimeve të taksapaguesve amerikanë për institucione që promovojnë “axhenda globaliste” në vend të prioriteteve kombëtare, duke premtuar se këto fonde do të rialokohen për misione më efikase. Trump paralajmëroi gjithashtu se ky proces nuk ka përfunduar dhe se valë të reja tërheqjesh nga organizatat ndërkombëtare priten të ndodhin përpara fillimit të verës së këtij viti.
