Ndërsa filmat e Hollivudit si “2012” na shfaqin skenarë dramatikë të fundit të botës ku kontinentet fundosen brenda natës, realiteti gjeologjik është shumë më i ngadaltë, por po aq magjepsës. Afrika po ndahet mes përmes dhe thellë në brendësinë e saj ka nisur një proces që një ditë do të krijojë një oqean të ri, duke ndryshuar përgjithmonë hartën e botës.
Rajoni Afar: Laboratori unik i Tokës
Në rajonin e largët Afar, në veri të Etiopisë, ndodhet pika ku takohen tri pllaka gjigante tektonike. Ky sistem, i njohur si “çarja e trefishtë”, është vendi ku kontinenti po shqitet fjalë për fjalë. Këtu bashkohen Çarja e Madhe Etiopiane, çarja e Gjirit të Adenit dhe ajo e Detit të Kuq.
Ky proces njihet si rifting kontinental. Ndërsa pllakat largohen nga njëra-tjetra, magma nga brendësia e Tokës ngjitet drejt sipërfaqes, duke hedhur themelet për një fund të ri oqeanik.
Më ngadalë se rritja e thonjve
Ndonëse ideja e “shkatërrimit të Afrikës” tingëllon alarmante, shkencëtarët theksojnë se nuk ka vend për panik. Procesi është jashtëzakonisht i ngadaltë:
-
Çarjet e Detit të Kuq dhe Gjirit të Adenit po zgjerohen me rreth 15 milimetra në vit.
-
Kjo është dy herë më ngadalë sesa shpejtësia me të cilën rriten thonjtë e njeriut.
-
Çarja e Madhe Etiopiane lëviz edhe më ngadalë, me vetëm 5 milimetra në vit.
“Njerëzit shpesh i keqkuptojnë këto procese. Ata mendojnë se kontinenti do të zhduket menjëherë, por duhen miliona vite që të formohet një oqean i ri,” shpjegon Emma Watts, anëtare e ekipit kërkimor.
“Portat e Ferrit” dhe evolucioni njerëzor
Rajoni Afar është një nga vendet më të egra në botë. Temperaturat gjatë verës kalojnë 50 gradë Celsius dhe peizazhi dominohet nga vullkani aktiv Erta Ale, i njohur ndryshe si “Porta e Ferrit”.
Përveç gjeologjisë, ky rajon është kyç edhe për studimin e historisë njerëzore. Ndërsa sipërfaqja ndahet, zbulohen shtresa miliona vjeçare. Kohët e fundit, shkencëtarët gjetën një fosil 2.6 milionë vjeçar të gjinisë Paranthropus, një i afërm i zhdukur i njeriut. Ky zbulim i surprizoi studiuesit, pasi dëshmon se këta pasardhës ishin përhapur shumë më në veri sesa mendohej më parë.
Përfundimi: Një planet në lëvizje
Për shkencën, ajo që po ndodh në Etiopi nuk është shenjë e apokalipsit, por një mundësi e rrallë për të vëzhguar drejtpërdrejt se si ndryshon planeti ynë. Edhe pse Afrika një ditë mund të ndahet në dy pjesë, ky moment është aq larg në të ardhmen saqë për njerëzimin mbetet vetëm një fakt magjepsës shkencor.
