Maqedonia nuk është as e para, as e fundit që implementon sisteme të tipit Safe City, të cilat tashmë funksionojnë në shumë vende të Ballkanit dhe Evropës.
Serbi:
Në Beograd, sistemi Safe City, i implementuar nga Huawei në bashkëpunim me Ministrinë e Punëve të Brendshme, funksionon prej disa vitesh. Ai përfshin mbi 8.000 kamera me mundësi për njohjen e fytyrave, regjistrave të automjeteve dhe analizë të trafikut. Megjithatë, sistemi ka shkaktuar debate për privatësinë, dhe në 2022 disa funksionalitete u kufizuan pas kërkesave të organizatave qytetare.
Bullgari:
Sofja ka projektin “Smart & Safe City”, që kombinon mbikëqyrje të hapësirave publike, sistem inteligjent trafiku dhe sensorë për ndotje. Në qytete të tjera si Plovdiv dhe Varna, sistemet përdoren kryesisht për sigurinë e trafikut, parandalimin e parkimit të paligjshëm dhe mbeturinave në rrugë.
Rumani:
Në Bukuresht, sistemi Safe City Romania u implementua në 2021, me një vlerë mbi 40 milionë euro. Ai mbulon mbi 20.000 kamera dhe integron shërbime policore, mjekësore dhe zjarrfikëse, duke përqendruar fuqinë e tij tek reagimi i shpejtë ndaj incidenteve dhe shkeljeve të trafikut.
Greqi:
Në Athinë dhe Selanik funksionojnë programet Safe & Smart City, që përfshijnë video-mbikëqyrje, menaxhim trafiku dhe sigurinë e ngjarjeve publike. Sistemet përfshijnë edhe dronë policorë për monitorim të protestave dhe trafikut, dhe përdoren analiza në kohë reale për alarmim automatik në rast aksidentesh.
Bosnja dhe Hercegovina:
Në Banja Luka dhe Sarajevë po testohen projekte pilot të Safe City, shpesh të financuara nga Huawei. Qëllimi kryesor është kontrolli i rendit publik, jo vetëm i trafikut. Megjithatë, disa pajisje nuk janë ende në funksion të plotë për shkak të kontestimeve dhe reagimit të publikut.
Vandalisht dhe sulme ndaj kamerave
Pas vendosjes së sistemeve të mëdha të video-mbikëqyrjes, shumë kamera janë bërë objekt i vjedhjeve, sabotaževe ose sulmeve kibernetike. Shkaktarët zakonisht lidhen me ndëshkimet për shkelje trafiku. Disa nga format e vandalishtit përfshijnë:
-
Dëmtime fizike: thyerje, prerje ose hedhje e kamerave;
-
Sprej ose bojë: mbulimi i lenteve dhe sensorëve;
-
Prerje kabllosh: çaktivizim i pajisjeve;
-
Zjarrvënie: digjej pajisja;
-
Sabotazh kibernetik: sulme që çaktivizojnë ose bllokojnë të dhënat.
Shembuj ndërkombëtarë:
-
Francë: gjatë lëvizjes “Jeanshtë Verdhë”, shumë kamera u dëmtuan masivisht;
-
Britani e Madhe: kamerat e zonave me trafikun e ulët dhe ULEZ në Londër u sulmuan dhe kabllot u prenë;
-
Holandë: në 2025, sistemet e Prokurorisë Publike u hakuan dhe mijëra kamera të trafikut u bllokuan;
-
Belgjikë: vjedhje dhe zjarrvënie e pajisjeve lokale;
-
Kanada: sulme të ngjashme në Toronto, me kamera të hedhura në liqene.
Situata në Ballkan:
-
Bullgari: kamera të djegura ose të mbuluara me bojë;
-
Greqi: kabllot e kamerave përgjatë autostradave shpesh priten dhe kamera nuk mund të funksionojnë.
Këto shembuj tregojnë se, edhe pse sistemet Safe City rrisin sigurinë dhe menaxhimin e trafikut, ato janë gjithashtu subjekt i sfidave serioze për sigurinë fizike dhe digjitale.wdwqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqs
