Sipas profesorit të mirënjohur Francesco Altimari, drejtues i Katedrës së Gjuhës dhe Letërsisë Shqipe në Universitetin e Kalabrisë, ekzistojnë dëshmi historike që lartësojnë statusin e gjuhës shqipe në arenën ndërkombëtare që në shekullin XVIII. Gjatë një vizite studimore, profesori ndau fakte që sfidojnë kronologjinë zyrtare të arsimit shqip.
Pikat kryesore të deklaratës:
-
Statusi i gjuhës në Vatikani: Altimari bëri të ditur se, sipas një dokumenti të shekullit XVIII, gjuha shqipe figuron si gjuhë zyrtare e Vatikanit në dy akte zyrtare, krahas greqishtes dhe latinishtes. Ky status i jepte shqipes një njohje ndërkombëtare në një kohë kur në trojet amtare ajo ndalohej nga pushtuesit turq.
-
Kritika për 7 Marsin: Profesori e cilësoi si “turp” festimin e 7 Marsit si Ditën e Mësuesit. Sipas tij, kjo datë lidhet me lejen e një sulltani, ndërkohë që historia e shkollës shqipe është shumë më e hershme.
-
Shkollat e para shqipe: Altimari theksoi se shkollat e para shqipe u hapën nga kleriku arbëresh Lekë Matranga që në vitin 1592 në Hora të Arbëreshëvet, Sicili.
-
Thirrje për rishikim të historisë: Ai kërkoi një rishikim rrënjësor të historisë dhe kalendarit të festimeve kombëtare, duke argumentuar se bota shqiptare nuk duhet të mbetet peng i ritualeve që injorojnë faktet e hershme të arsimit dhe kulturës arbëreshe.
Shënim historik: Dokumentimi i hapjes së shkollës nga Lekë Matranga, i cili ishte student në Kolegjin e Shën Athanasiusit në Romë, konfirmohet si një akt themeltar për arsimin në gjuhën shqipe në Itali.
