Deri në vitin 1970, arbitrat i ndëshkonin lojtarët vetëm me fjalë, duke shkaktuar kaos total në ndeshjet ndërkombëtare për shkak të barrierave gjuhësore. Zgjidhja erdhi nga një udhëkryq rrugor në Londër.
Sot është e pamundur të imagjinohet një ndeshje futbolli pa praninë e kartonit të verdhë dhe të kuq. Ata janë gjuha universale e ndëshkimit në sport, e kuptueshme nga çdo lojtar, trajner apo tifoz në mbarë rruzullin tokësor. Megjithatë, historia e futbollit nuk ka qenë gjithmonë e tillë. Për dekada me radhë, arbitrat nuk posedonin asnjë mjet vizual për të sinjalizuar një paralajmërim apo përjashtim.
Deri në kampionatin Botëror të vitit 1970, arbitrat i largonin lojtarët nga fusha apo i tërhiqnin vërejtjen atyre vetëm përmes komunikimit verbal. Kjo metodë primitive shkaktonte kaos dhe tensione të mëdha, veçanërisht në ndeshjet ndërkombëtare ku arbitri dhe futbollistët nuk flisnin të njëjtën gjuhë.
Kaosi i vitit 1966 që ndryshoi gjithçka
Nevoja urgjente për një ndryshim rrënjësor u bë e qartë gjatë Botërorit të vitit 1966 në Angli, pikërisht në ndeshjen çerekfinale mes vendit nikoqir dhe Argjentinës. Arbitri gjerman Rudolf Kreitlein përjashtoi kapitenin argjentinas Antonio Rattín. Për shkak se arbitri nuk fliste spanjisht dhe lojtari nuk kuptonte gjermanisht, Rattín refuzoi të lëshonte fushën për disa minuta, duke krijuar një skenë konfuzioni total.
Në të njëjtën ndeshje, edhe vëllezërit anglezë Jack dhe Bobby Charlton zbuluan se ishin ndëshkuar nga arbitri vetëm të nesërmen, pasi e lexuan lajmin në gazetë.
Gjeniu pas idesë: Një ndalesë në semafor
Zgjidhja e këtij problemi të madh erdhi nga profesori dhe arbitri i njohur anglez, Ken Aston, i cili në atë kohë ishte kryetari i Komitetit të Arbitrave të FIFA-s.
Duke u kthyer me makinë nga stadiumi i Wembley-t pas asaj ndeshjeje problematike, Aston ndaloi përpara një semafori në një udhëkryq në Londër. Teksa shikonte dritat që ndryshonin, atij i lindi ideja gjeniale:
-
Drita e verdhë: Do të thotë “Kujdes, ngadalëso”.
-
Drita e kuqe: Do të thotë “Ndalo, rrezik”.
Aston kuptoi se këto dy ngjyra ishin të koduara në mënyrë universale në trurin e çdo njeriu dhe tejkalonin çdo barierë gjuhësore. Ai mendoi se nëse lojtarëve do t’u tregoheshin kartonë me këto ngjyra, gjithçka do të ishte e qartë në sekondë, si për protagonistët në fushë, ashtu edhe për publikun në tribunë apo para ekraneve.
Debutimi në Meksikë ’70
Ken Aston ia prezantoi këtë propozim inovativ Federatës Ndërkombëtare të Futbollit (FIFA). Ideja u miratua menjëherë dhe kartonët e verdhë e të kuq u përdorën për herë të parë zyrtarisht në Kupën e Botës “Meksika 1970”.
Futbollisti i parë në histori që u ndëshkua me karton të verdhë ishte lojtari i Bashkimit Sovjetik, Kakhi Asatiani, gjatë ndeshjes hapëse kundër Meksikës. Interesant është fakti se në atë Botëror nuk u dha asnjë karton i kuq, por sistemi i ri vizual u konsiderua një sukses absolut që revolucionarizoi menaxhimin e lojës përgjithmonë.
