Debati mbi lidhjen mes konsumit të sheqerit dhe zhvillimit të kancerit vazhdon të jetë një nga temat më të keqkuptuara në shëndetin publik. Ndërsa shpesh dëgjohet pretendimi se “sheqeri ushqen kancerin”, shkenca ofron një pasqyrë më të saktë dhe më të balancuar.
A e shkakton sheqeri drejtpërdrejt kancerin?
Sipas organizatave kryesore shëndetësore ndërkombëtare, përfshirë Organizatën Botërore të Shëndetësisë (OBSH) dhe Shoqatën Amerikane të Kancerit, nuk ka prova shkencore që sheqeri, në vetvete, shkakton drejtpërdrejt kancer.
Të gjitha qelizat e trupit, përfshirë ato kancerogjene, përdorin glukozën si burim energjie. Kjo nuk do të thotë se konsumi i sheqerit “ushqen” kancerin më shumë sesa ushqen qelizat normale.
Ku qëndron rreziku real?
Rreziku lidhet jo me sheqerin drejtpërdrejt, por me pasojat e konsumit të tepruar të tij, veçanërisht:
-
Obeziteti – faktor i konfirmuar rreziku për disa lloje kanceri (gjiri, zorra e trashë, pankreasi, mëlçia)
-
Rezistenca ndaj insulinës dhe diabeti i tipit 2
-
Inflamacioni kronik në organizëm
Studime të shumta tregojnë se obeziteti rrit ndjeshëm rrezikun për zhvillimin e të paktën 13 llojeve të ndryshme të kancerit.
Pijet e ëmbla dhe ushqimet ultra-të përpunuara
Hulumtimet epidemiologjike kanë gjetur lidhje mes konsumit të shpeshtë të pijeve të gazuara, ëmbëlsirave industriale dhe ushqimeve ultra-të përpunuara me rritjen e rrezikut për kancer. Këto produkte kontribuojnë në shtimin e peshës dhe çrregullimet metabolike, jo për shkak të sheqerit të vetëm, por për shkak të profilit të dobët ushqyes.
A duhet të shmanget plotësisht sheqeri?
Ekspertët theksojnë se eliminimi total i sheqerit nuk është i domosdoshëm, por rekomandohet:
-
Kufizimi i sheqerit të shtuar
-
Preferimi i burimeve natyrale të karbohidrateve (fruta, perime, drithëra integrale)
-
Ruajtja e një peshe trupore të shëndetshme
-
Aktivitet i rregullt fizik
OBSH rekomandon që sheqeri i shtuar të përbëjë më pak se 10% të kalorive ditore, idealisht nën 5%.
Përfundim
Sheqeri nuk është shkaktar i drejtpërdrejtë i kancerit, por konsumimi i tepërt i tij, përmes ndikimit në obezitet dhe metabolizëm, rrit rrezikun indirekt. Parandalimi i kancerit lidhet më shumë me stilin e përgjithshëm të jetesës sesa me një përbërës të vetëm ushqimor.
