Më 20 shkurt të vitit 1815, lindi në Gjakovë Sylejman Vokshi, figura që do të shndërrohej në “trurin” ushtarak të Lidhjes Shqiptare të Prizrenit. Ai ishte njeriu që i dha formë rezistencës së armatosur, duke dëshmuar se kërkesat politike për autonomi kishin nevojë për mbështetjen e pushkës për t’u dëgjuar.
Arkitekti i Ushtrisë së Lidhjes
Në fillimet e tij, Vokshi shërbeu si delegat, por shpejt u bë anëtar i rëndësishëm i Komitetit Qendror dhe përgjegjës për degën ushtarake. Ai kuptoi se pa një organizim të mirëfilltë, vullnetarët nuk mund t’u bënin ballë ushtrive të rregullta.
-
Mobilizimi i masave: Vokshi arriti të bashkonte mijëra luftëtarë nga të gjitha trevat, duke krijuar një forcë mbrojtëse që u bë barriera kryesore kundër copëtimit të trojeve.
-
Komandant në fushëbetejë: Ai nuk drejtoi nga zyrat, por ishte në krye të aksioneve, duke nisur nga sulmi ndaj Mehmet Ali Pashës në Gjakovë e deri te përballjet e ashpra me forcat osmane.
Strategjia e “Luftës së Barutit”
Sylejman Vokshi shquhej për guximin e tij në përdorimin e artilerisë dhe pozicionimin taktik të luftëtarëve me pushkë. Në betejat historike të Slivovës dhe Shtimes (1881), ai udhëhoqi rezistencën kundër forcave të panumërta të Dervish Pashës. Edhe pse përballë një ushtrie moderne dhe të pajisur mirë, forcat e drejtuara nga Vokshi treguan një qëndresë heroike që la gjurmë në historinë ushtarake të Ballkanit.
Mbrojtësi i pathyeshëm i idealeve
Pas rënies së Lidhjes, persekutimi ndaj tij ishte i ashpër. Arrestimi në vitin 1886 dhe dënimi me vdekje nga gjyqi osman nuk e lëkundën besimin e tij. Ai mbeti deri në fund mbrojtësi i flaktë i platformës së Lidhjes, duke deklaruar se çdo veprim i tij kishte qenë në shërbim të kombit.
Trashëgimia e tij është ajo e një komandanti që liri nuk kërkoi si lëmoshë, por si një të drejtë që fitohet me unitet dhe sakrificë. Sot, Sylejman Vokshi nderohet si simboli i qëndresës shqiptare, i cili vuri në lëvizje pushkën për të mbrojtur kufijtë e atdheut.
