Sipas analizave të fundit, ndryshimet rregullatore në bursat ndërkombëtare mund të detyrojnë fondet e pensioneve që të financojnë automatikisht infrastrukturën e shtrenjtë të AI dhe kompanitë me humbje si SpaceX.
Ne po jetojmë në një periudhë që historia mund ta mbajë mend si plasjen e një prej flluskave më të mëdha financiare në historinë e njerëzimit. Në javët e ardhshme, fondet e pensioneve në mbarë botën pritet të fillojnë pothuajse automatikisht blerjen e aksioneve të disa prej kompanive më të mëdha teknologjike.
Këtë alarm e ngre Andrei Jikh, një nga YouTuber-at më të popullarizuar financiarë në botë, i cili ndiqet nga më shumë se tre milionë njerëz. Jikh vë në dukje se rregullat e sistemit financiar global janë ndryshuar në heshtje për të siguruar që paratë e kursimtarëve të thjeshtë të financojnë automatikisht infrastrukturën e shtrenjtë të Inteligjencës Artificiale (AI), pa u pyetur askush për këtë.
Si i ndryshuan bursat rregullat e lojës brenda natës?
Mekanizmi i këtij procesi rrotullohet rreth konceptit “IPO” – përkatësisht oferta e parë publike, momenti kur një kompani private del në bursë. E para në radhë që pritet të bëjë këtë hap është kompania „SpaceX“ e Elon Musk, vlera e së cilës vlerësohet në 1.75 trilionë dollarë. Megjithatë, për dallim nga liderët e vjetër të tregut që hynin në bursë si kompanitë më fitimprurëse, „SpaceX“ vitin e kaluar e ka mbyllur me një humbje prej pesë miliardë dollarësh.
Pjesa më kontroverse, sipas Jikh, qëndron në faktin se rregullat financiare që mbrojnë investitorët e vegjël janë ndryshuar pak para këtyre listimeve:
-
Rregulli i hyrjes së shpejtë (Fast Entry): Bursa amerikane NASDAQ ka shkurtuar periudhën e pritjes për përfshirjen e një kompanie të re në indeksin elitar „NASDAQ 100“ nga një vit në vetëm 15 ditë pune. Sapo një kompani hyn në indeks, fondet e pensioneve që e ndjekin atë janë ligjërisht të detyruara të blejnë ato aksione.
-
Heqja e kufirit për „Free Float“: Është shfuqizuar rregulli për përqindjen minimale të aksioneve që duhet të jenë të lira në treg. „SpaceX“ planifikon të dalë në bursë me vetëm 4 deri në 5% të aksioneve të disponueshme, gjë që sipas rregullave të vjetra do ta sdis kualifikonte automatikisht.
Pas „SpaceX“, në radhë për të dalë në bursë janë edhe „OpenAI“ (krijuesi i ChatGPT) dhe „Anthropic“ (krijuesi i Claude). Sipas analizës, investitorët e hershëm po kërkojnë me ngulm „likuiditet dalës“ (exit liquidity) – që do të thotë blerës masivë që do t’i blejnë aksionet e tyre në kulmin e vlerës, dhe ky blerës, përmes fondeve të automatizuara, do të jenë qytetarët e thjeshtë me pensionet e tyre.
Iluzioni i madh dhe triku kontabël i „parave qarkulluese“
Goditja ndaj aksionarëve të vegjël mund të jetë e dhimbshme sepse i gjithë bumi teknologjik, sipas Jikh, përfaqëson një iluzion të ndërtuar mbi një trik të rrezikshëm kontabël.
Një grup analistësh të Financial Times kanë llogaritur kthimin nga investimet (ROI) në infrastrukturën e AI te gjigantët si Microsoft, Google, Meta dhe Oracle deri në vitin 2030. Rezultatet tregojnë se edhe nën supozimet më optimiste (pa llogaritur kostot e rrymës apo pagave), kthimi nga investimi në AI te Microsoft është negativ me minus 9.2%, te Google minus 15.7%, dhe te Oracle në një nivel kritik prej minus 35.6%.
Si funksionon skema e parave qarkulluese (Round-Tripping)? Kompanitë e mëdha teknologjike investojnë miliarda në startup-et e AI (si OpenAI dhe Anthropic). Këto startup-e, më pas, po i njëjtat kapitale i shpenzojnë për të blerë fuqi kompjuterike dhe shërbime Cloud nga po këta gjigantë teknologjikë. Kompanitë e mëdha i paraqesin këto mjete si të ardhura të pastra në librat e tyre financiarë, gjë që rrit vlerën e aksioneve të tyre dhe shërben si arsyetim për të marrë qindra miliarda dollarë borxhe dhe investime të reja.
Ky qark funksionon mirë për sa kohë kompanitë janë private. Por në momentin e daljes në bursë, tregu i hapur do të përcaktojë vlerën reale. Nëse shifrat rezultojnë më të ulëta, i gjithë ky mekanizëm mund të kthehet mbrapsht dhe flluska mund të plasë, duke cenuar drejtpërdrejt fondet që mbajnë kursimet pensionale të qytetarëve.
